Interview: Excellent

31/07/2008 door HHN

Opeens verscheen daar het persbericht dat het nieuwe album Ex-Facta van de Rotterdamse rapper Excellent te koop is. Bekend door zijn freestyles en punchlines is dit alweer zijn derde album, na Ex-Calibur en Ex-Files. Voor ons tijd om even met Ex te gaan zitten om over zijn nieuwe album, en ook nog even zijn vorige, te praten.

De titel van zijn nieuwe album is dus Ex-Facta, afgeleid van de X-Factor tv show. “Dit is mijn x-factor show met rappers die op het album staan. Kohfie Konnect komt met die punchlines, Ali B heeft ook op zijn eigen manier de x-factor en de Lost Rebels hebben weer die rauwe x-factor. Ik wilde de mensen rappers laten zien die allemaal iets extra’s te brengen hebben.” Waar zijn vorige album nog via Walboomers uitkwam zit Excellent nu bij Zware Jongenz Records. Over die gang van zaken: “Al die labels slapen. Het is heel simpel. Ik stuur demo’s naar ze en ze luisteren ernaar. Dan krijg je reacties dat het goed klinkt en dat je langs moet komen, maar uiteindelijk vinden ze het dan toch niet commercieel genoeg. De Zware Jongenz kwamen van: luister Ex; wij zijn een nieuw label en zijn van plan om hard te gaan. Doe je mee met ons? Ik ga niet eeuwig wachten op een telefoontje van een van die labels die mijn demo hebben. Sommige laten niet eens iets horen. De Zware Jongenz waren meteen klaar om te gaan dus let’s go. Ik heb bij ze getekend en nu het album gedropt en binnen een maand stond ik al in het voorprogramma van onder andere Lil Wayne, Wu-Tang, Method Man & Redman en Busta Rhymes.”

En critici houd toch je bek! (uit ‘De Underdog’)

Even twee jaar terug. Voor de release van Ex-Calibur stond Excellent vooral nog bekend als freestyle rapper, mede door zijn deelname aan de Eredivisie tour. Maar met Ex-Calibur liet hij een andere kant van zichzelf horen. “Het was een kunstzinnig album van mezelf van een andere kant, het waren niet alleen punchline tracks maar er kwamen ook tracks over verleiding, muziek (autobiografisch) en mijn zoontje en clubbangers voorbij. Maar Ex-Calibur was een demo die uitgebracht is als album. De demo zou helemaal opnieuw gemixt worden. Doe Rustig is geproduceerd door Giorgio Tuinfort en in zijn studio zou eigenlijk het hele album worden opgenomen. Maar toen was Giorgio niet meer te bereiken. Die zat in Amerika maar dat neem ik hem ook niet kwalijk. Als ik zo’n telefoontje zou krijgen ben ik ook direct weg. Daarom hoor je ook het verschil in kwaliteit tussen Doe Rustig en de rest van het album. Een maand gaat voorbij, wat moet ik dan doen? Dus breng ik de demo uit. Krijg je later reacties van wat er met de mix mis is? Ja wat wil je, het is een demo.” Ondanks de kwaliteit van het album kwamen er diverse reacties en recensies op het album. “Mensen kunnen het waarderen. De punten die ik wilde overbrengen hebik gedaan ondanks de minimale kwaliteit. Het was een demo uitgebracht als album en voor een demo nog best goed verkocht.” En de recensies? “Het was een demo, iedereen heeft over de slechte mix. Maar ik stond met m`n rug tegen de muur. Ik had een afspraak met Giorgio maar toen dat niet door ging kon ik niet zo snel een nieuwe studio regelen terwijl de release al vast stond.” Even later vervolgt Excellent: “Ik ben benieuwd wat ze hiervan vinden, benieuwd of ze me weer kruisigen. Ergens stond een recensie van iemand, hij zat de track voor mijn zoontje af te kragen. Hij zei iets van dat nummer is voor z`n kind maar daar hebben wij niks aan. Ik dacht aan Dear Mama, een wereldwijde hit. Waarom kan iedereen zich daar dan wel in verplaatsen? Ik vind het niet erg als je me afkraakt, maar onderbouw het wel. Dan heb ik er wat aan.

Je hebt m`n single vast gehoord of gezien toen, ik heb nog meer geld verloren dan verdiend toen. (uit ‘De Underdog’)

“Ik zit (bij wijze van) nog steeds in de schulden van Ex-Calibur. Die clip voor Doe Rustig was zeven of acht duizend euro. Die heb ik zeker niet met dat album terugverdiend.” Maar of hij er spijt van heeft gehad? “Spijt? Nee zeker niet. Alles gebeurt met een reden. Doordat Ex-Calibur zo fokked op ging ben ik meteen hard gaan werken aan Ex-Facta. De volgende dag begon ik aan de nieuwe plaat en een week na de release was De Underdog al af. Alles heeft zijn rede.” Waarom het dan toch nog zo lang heeft geduurd tot dit album klaar was en er dit keer gekozen is voor een combinatie tussen een album en een mixtape? “Het is niet een puur album omdat de houdbaarheidsdatum van het album al was verstreken. Een jaar na Ex-Calibur was deze al klaar. Ik heb iets van je album is je nu. Ik kan niet midden in 2008 komen met tracks uit 2006 en 2007. Daarom maak ik er een mixtape van en ga nu verder met een volgend album.” Een volgend album dus, daar waar eerdere persberichten berichtten over Ex-Facta dat het laatste solo album van Excellent zou zijn. “De Zware Jongenz hebben me weer enthousiast gemaakt. Nu wil ik weer meer albums maken. Voordat ik bij de Zware Jongenz zat zat ik op een einde. Ex-Calibur kwam niet uit zoals het moest komen, de algemene mening was dat het een teleurstellend album was en er kwam veel kritiek. Dus ik zoiets van laat maar, ik ben klaar met de solo dingen (maar zeker niet met projecten als TuigCommissie en X2C, red). Toen kwam ik echter de Zware Jongenz tegen en was het zo van kom op we gaan door. Zij zijn fanatiek en ik ben fanatiek, zij hadden een mc met naam en ervaring nodig en ik een label. Verwacht het Ex-Ecutie album binnen nu en een jaar.”

Achter de schermen zitten mensen die niks weten. (uit ‘Van De Bodem Naar De Top’)

“De labels waarderen hiphop niet. Het draait puur om commercie. Waarom draaien ze geen hiphop nummers op TMF en MTV? Winne komt met die track met Mr. Probz. Diepzinnige muziek, waarom zo ik die niet op TMF? Wat moeten we doen om de steun te krijgen? The Box is verkocht voor Talpa en Talpa is alweer weg. Waar zijn de clips van al die gasten die je toen op The Box zag? Ik neem het ze niet kwalijk, maar ook weer wel. Ik begrijp dat ze geld willen verdienen maar doe het niet ten koste van ons. Waarom verzinnen ze zelf niet iets alternatiefs? In Franrijk en Duitsland heeft het zijn eigen platform en magazines. Dan kunnen die labels ook gewoon hiphop uitbrengen en het schuiven naar die dingen. Ik hoop dat het weer wordt naar wat het was.”

Ik heb mezelf wel in de scene bewezen. (uit ‘Wat Ik Doe’)

Excellent is al lang bezig maar wordt bijna nooit in een adem met andere grote namen in Nederland genoemd. “Naar mijn gevoel, hoeveel zieke lines ik wel heb geschreven..ga mijn CV maar eens langs. Alleen al als je Ex-Files luister en ook op Ex-Calibur spit ik een paar lines. Als mensen dan online, in magazines of waar dan ook een top vijf of tien van rappers noemen sta ik er nooit in. Wanneer krijg ik de credits voor de zieke lines en absurde rijmschema’s die ik al in 1998 heb gespit. In tijd was niemand klaar voor die metaforische punchlines. Sinds de opkomst van Jiggy Dje is er meer begrip voor gekomen. Maar ten tijde van mijn eerste album was niemand er klaar voor.” Daarom zal die binnenkort ook weer online worden aangeboden zodat je kan checken hoe Excellent in die tijd al bezig was. “Hoeveel albums, hoeveel lines en hoeveel freestyles moet ik nog brengen?” Freestyles dus; Excellent staat de laatste tijd vooral bekend vanwege de indrukwekkende ‘voorwerpen-ronde’ tijdens zijn show. Krijgt hij hier geen genoeg van? “Eerlijk gezegd ben ik nu wel klaar met de voorwerpen ronde. Mensen vinden het zo dope dat ze steeds gaan vragen maar ik ben er nu klaar mee. Ben nu iets anders aan het ontwerpen in mijn hoofd.” Sinds de Eredivisie tour doet hij de freestyle sessie al maar het einde is dus in zicht. “Hoeveel lines kan je bedenken over een aansteker en een telefoon? Ik heb ze wel gehad. Ik kan nog wel lines verzinnen maar je krijgt het dilemma dat je een line in je hoofd krijg maar je hem al hebt gebruikt. En met de volgende ook, en dat herhaalt zich zo. Dat gaat zo ver dat het lijkt alsof je niks weet, maar het komt juist omdat je al zoveel gebruikt hebt.”

Watskeburt was wack qua skills maar wel origineel. (uit ‘Nummer 1 Hit’)

In Doe Rustig van zijn vorige album rapte Excellent al: ‘Bij een hit gaat het alleen om het refrein’. Nu heeft hij een track op zijn album staan Nummer 1 Hit. Wat hij hiermee wil zeggen? “Het ligt totaal aan de beat en het refrein. Welke hit je ook neemt, neem de zang en de beat weg en zet er een standaard hiphop beat onder met een gewoon refrein en weg is de hit. Als de beat maar catchy is en je een goed refrein hebt heb je een fucking hit. Daarna komt wat er achter de schermen gebeurt qua marketing enzo. Als deze track van mij goed gepusht gaat worden wordt het een nummer 1 hit. Op straat vinden ze hem al dope maar als niemand erachter zit bloedt hij gewoon dood.” Waarschijnlijk wordt hier ook een video voor geschoten, het script ligt al klaar maar het is nu even afhankelijk van andere zaken. “Ik heb ook totaal niks tegen de Jeugd van Tegenwoordig, het nummer was zo fris als een emmer water je in gezicht. Alleen als je hun lyrics vergelijkt met die van iemand als Winne of Jiggy Dje stelt het weinig voor. Toen ik het hoorde dacht ik ook, het is origineel, catchy en fresh so why not.” In die trend kan misschien ook de aanwezigheid van Ali B op zijn album verklaard worden. “Ik heb respect voor wat Ali heeft bereikt. Hij heeft dingen bereikt die niemand eerder heeft gedaan. Ik en Ali kennen elkaar al lang en timmeren meer dan tien jaar aan de weg; hij is begonnen waar ik ben begonnen en hij kwam naar me toen van ben je bezig? Laten we wat doen. Daarop zei ik we gaan zeker wat doen.”

Was geflasht door die beatkid, had me beats beloofd maar ik kreeg geen ene beat niks. (uit ‘Rastaman Excellent’)

De producties op Ex-Facta zijn gedaan door Presto (“Presto is een van mijn favoriete producers, die gaat op al mijn albums staan”), Terilekst (“Die moest wel iets doen aangezien hij mijn vorige album bijna geheel heeft geproduceerd”), Virus van Lost Rebels en zelf is Excellent ook nog verantwoordelijk voor twee producties en een remix. “In het proces van Ex-Facta ben ik bij Jay-Rock van de Beatskids thuisgeweest voor de beats. Het waren dikke beats maar allemaal al vergeven. Dus hij zegt dat hij ’s avonds achter de pc gaat zitten en morgen of overmorgen een dikke beat zal sturen. Ik had geen internet thuis dus wacht een paar dagen en ga naar de andere kant van Rotterdam om bij een vriend mijn hotmail te checken. Inloggen, niks. Even later nog een keer, nog steeds niks. Dus ik mail hem wanneer die beat komt. Krijg ik terug dat hij het druk had maar dat de beat eraan komt. Wederom inloggen, maar nog steeds niks. Ik wacht nog even, stuur hem sms. Krijg geen reactie. Telefoon wordt niet opgenomen. Toen had ik ook iets van krijg de pleuris maar, en ben ik zelf de beats gaan maken. Vantevoren maak ik een album schema voor mijn album en reken ik op die beats. Nu zater er twee gaten in dat schema.” Zodoende heeft Excellent Rastaman Excellent en Fuck U zelf geproduceerd. “Tijdens de show van Lil Wayne in Amsterdam kwam ik hem tegen. Toen moest ik hem wel even spreken erover. Bleek er iets in de studio gebeurd te zijn waardoor hij niet meer bij zijn beats kon komen. Waarom zeg je dat dan niet gelijk? Maar ik ben de slechtste niet, niks aan de hand. Ik heb die tracks gemaakt en die lines geschreven en dat gaat wel m`n album op.” Op Ex-Facta gaat Excellent weer meer terug naar zijn eerste album. Verwacht weer veel punches van de 27 jarige Ex. Ook staat er nu een track op met de hele TuigCommissie. “Op Ex-Calibur stond niet de hele Commissie, nu is het eindelijk gelukt. Het album van de Comissie is ook al af maar moet alleen nog uitgebracht worden.” Wat je ook nog kan verwachten in de toekomst is het album samen met CC, X2C.

Doodsbedreigingen, been there done that. (uit ‘Stel Je Eenz Voor’)

Excellent’s leven heeft twee keer aan een dunne lijn gehangen. “Ik ben zo bij de dood geweest dat ik iets had van dit is het. Ik zag alles aan me voorbij flitsen, mijn kinderen die ik zal missen. Nu heb ik zoiets van wat ben je aan het bedreigen. Ik ben niet meer onder de indruk van andere mensen. Ze laten me kouder dan een ijsklontje. Als je me bedreigt lach ik je in je gezicht uit.”

Ik ben down met Winne dus verliezen is geen optie. (uit ‘Wat Ik Doe’)

“Toen ik pas begon, kon je op een hand tellen wie er in het Nederlands bezig waren in Rotterdam; TuigCommissie, Schrijversgilde, VSOP en later de Lost Rebeld. Maar nu, om dat op te noemen zouden we een nieuw interview erachteraan moeten plakken.” Hoe hij dan kijkt naar de huidige situatie in de stad? “Er is veel afgunst in Rotterdam? Het voordeel is ook weer het probleem. Het feit dat iedereen bezig is werkt ook tegenons, iedereen in het publiek ziet ons als concurrent. Van binnen denken ze wow, maar van uiten is het handen over elkaar en hoogstens een knikje. Dat is Rotterdam. Ik krijg meer love in Amsterdam. In Middelburg gingen ze los, van Strax Izzet Voorbij zongen ze het tweede refrein een half jaar geleden al direct mee. De luxe hier is het probleem.”

Voor ik het weer is m`n leven voorbij, maar mijn cd’s zullen blijven. (uit ‘Strax Izzet Voorbij’)

“Je moet blijven timmeren. Je moet hard werken om er te komen maar nog harder om er te blijven. Nu nog zie je schilderijen uit de dertiende eeuw. Life is short and art is long.”

Ex-Facta is nu te bestellen via zwarejongenz.nl. De releaste party zal in augustus in Waterfront te Rotterdam plaatsvinden en daarnaast staat Excellent nog in het voorprogramma van Dipset in de Melkweg.